คู่มือการเลี้ยงไส้เดือนผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือนและน้ำหมักมูลไส้เดือน (Vermicompost)

มูลไส้เดือน (Vermicompost) เป็นหนึ่งในปุ๋ยอินทรีย์ที่ดีที่สุดในโลก อุดมไปด้วยธาตุอาหารพืชที่อยู่ในรูปพร้อมดูดซึม จุลินทรีย์ที่มีชีวิต กรดฮิวมิก (Humic acid) และฮอร์โมนกระตุ้นการเติบโต

1. สายพันธุ์ไส้เดือนที่เหมาะสมที่สุด

• แอฟริกันไนท์ครอว์เลอร์ (African Night Crawler: AF): กินจุ ขยายพันธุ์เร็ว ตัวโต ทนต่อสภาพอากาศร้อนชื้นของไทยได้ดีเยี่ยม
• นิสัย: เป็นไส้เดือนหน้าดิน (Epigeic) ชอบกินเศษพืชอินทรีย์และมูลสัตว์ ไม่ชอบมุดดินลึก จึงเหมาะกับการเลี้ยงในกะละมังคอนโด

2. การเตรียมที่อยู่อาศัยและอาหาร (Bedding)

• วัตถุดิบหลัก: ขี้วัวนม หรือ ขี้วัวลานแห้ง
• ขั้นตอนการแช่น้ำระบายความร้อนและก๊าซ:
  1. แช่มูลวัวในน้ำสะอาด 3-5 วัน โดยเปลี่ยนถ่ายน้ำทุกวัน เพื่อชะล้างความร้อน ยูเรีย และก๊าซมีเทน
  2. บีบตรวจความชื้น: กำขี้วัวบีบดูแล้วมีน้ำหยดตามง่ามนิ้วมือ 1-2 หยด (ความชื้นประมาณ 70-80%)
  3. ใส่ลงในกะละมังเจาะรูระบายน้ำที่ก้น ความหนาประมาณ 10-15 ซม.

3. การปล่อยไส้เดือนและการให้อาหาร

• กะละมังขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 50 ซม. ปล่อยตัวไส้เดือนประมาณ 300-500 กรัม
• วางไส้เดือนบนผิวหน้าเบดดิ้ง ไส้เดือนจะค่อยๆ มุดลงไปด้านล่างเอง
• เสริมเศษอาหาร: ใส่เศษผัก ผลไม้ (หลีกเลี่ยงพืชรสเปรี้ยว เผ็ด และน้ำมัน) สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง

4. การร่อนเก็บเกี่ยวผลผลิต

• ทุกๆ 20-30 วัน ผิวหน้าเบดดิ้งจะเปลี่ยนเป็นเม็ดร่วนละเอียดสีดำคล้ำ (มูลไส้เดือน 100%)
• นำมาร่อนผ่านตะแกรงตาถี่เพื่อแยกตัวไส้เดือนและไข่ (Cocoon) ไปเลี้ยงในรุ่นถัดไป
• มูลที่ได้นำไปผึ่งลมในที่ร่ม 1-2 วันให้แห้งหมาด บรรจุถุงพร้อมใช้งาน