การปลูกพืชปุ๋ยสดตระกูลถั่วบำรุงดิน: ปอเทือง ถั่วพร้า และโสนแอฟริกัน เพิ่มอินทรียวัตถุ
การปลูกพืชปุ๋ยสด (Green Manure) เป็นวิธีปรับปรุงโครงสร้างดินที่ประหยัดและมีประสิทธิภาพสูงสุด พืชตระกูลถั่วมีแบคทีเรียไรโซเบียม (Rhizobium) ที่ปมราก ช่วยจับก๊าซไนโตรเจนในอากาศมาเปลี่ยนเป็นธาตุอาหารที่พืชนำไปใช้ได้
1. ชนิดพืชปุ๋ยสดยอดนิยม
- ปอเทือง (Sunn Hemp): ทนแล้ง โตเร็ว ดอกสีเหลืองสวยงาม นิยมปลูกในพื้นที่ดอนและแปลงนาหลังเก็บเกี่ยว
- ถั่วพร้า (Sword Bean): ทนแล้งจัด ลำต้นใหญ่ ใบดก คลุมดินได้หนาแน่น ย่อยสลายยากทำให้คงทนในดินได้นาน
- โสนแอฟริกัน (Sesbania rostrata): ทนน้ำท่วมขัง มีปมตรึงไนโตรเจนทั้งที่รากและลำต้น เหมาะสำหรับพื้นที่ลุ่มและนาข้าว
2. อัตราการหว่านเมล็ดพันธุ์ต่อไร่
- ปอเทือง: 5 กิโลกรัมต่อไร่ (หว่านแล้วคราดกลบตื้นๆ)
- ถั่วพร้า: 8-10 กิโลกรัมต่อไร่
- โสนแอฟริกัน: 3-5 กิโลกรัมต่อไร่
3. ช่วงเวลาการไถกลบที่ให้ธาตุอาหารสูงสุด
- ช่วงที่เหมาะสมที่สุด: เมื่อพืชเริ่มออกดอกประมาณ 50% (อายุประมาณ 45-55 วันหลังงอก)
- ในระยะนี้ ลำต้นจะมีปริมาณไนโตรเจนและธาตุอาหารสะสมสูงสุด และเส้นใยยังไม่อ่อนหรือแก่เกินไป
- หลังไถกลบ ให้หมักดินทิ้งไว้ 10-14 วัน เพื่อให้จุลินทรีย์ย่อยสลายเศษซากพืชจนสมบูรณ์ก่อนปลูกพืชหลัก
4. ปริมาณธาตุอาหารที่ดินได้รับ
- การปลูกปอเทือง 1 ไร่ ให้น้ำหนักสดประมาณ 2-3 ตัน
- เทียบเท่ากับปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) ประมาณ 15-20 กิโลกรัม
- เพิ่มอินทรียวัตถุ (Organic Matter) ให้ดินร่วนซุย กักเก็บน้ำและความชื้นได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
